Bookvirus' World - Woody Allen

อโหสินิมิต / วู้ดดี้ อัลเลน แต่ง

ยุทธฺชัย ลิ้มรัตนกุล แปล

 

การสนทนาระหว่างนักปรัชญา

สิมเมียส : นี่นักปราชญ์ที่เก่งที่สุดของเราเป็นอะไรไปแล้วหรือนี่

อัลเลน : ข้าไม่ได้ขี้ขลาดนะ และข้าก็ไม่เคยประกาศว่าข้าเป็นวีรบุรุษด้วย ข้าเป็นกลาง ๆ ระหว่างสองอย่างนี้

สิมเมียส :พวกชอบเอาตัวรอด

อัลเลน : ใช่ ๆ นั่นแหละใกล้เคียงกับที่ข้าเป็นมากที่สุด

อกาธอน : ท่านเพิ่งพูดจบไปไม่ใช่เหรอว่าความตายไม่มีอยู่จริง

อัลเลน : เฮ้ ฟังนะ ข้าเคยพิสูจน์อะไรต่อมิอะไรมามากมายหลายอย่างแล้ว  มันทำให้ข้ามีเงินซื้อของขบเคี้ยวกินบ้างเท่านั้นเอง  บางครั้งข้อสังเกตเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็กลายเป็นทฤษฎีไปได้โดยไม่ได้ตั้งใจ  ข้าไม่ได้จริงจังอะไรกับมันนักหรอก  ขออย่าให้ถึงกับต้องประหัตประหารกันเลย

Bookvirus' World - สัมภาษณ์ Antonio Tabucchi 2

 

สัมภาษณ์  Antonio Tabucchi ตอน 2

นักเขียนชาวอิตาลี่

ผู้แต่ง “เพลงรัตติกาลในอินเดีย” และ “คำยืนยันของเปเรย์ร่า”

Tabucchi: ผมพยายามจะจารึกประวัติศาสตร์ที่ไม่มีการจารึกไว้  อันได้แก่ ประวัติศาสตร์ที่เขียนโดยฝ่ายแพ้ ซึ่งในที่นี้คือ พวกอนาธิปไตยชาวทัสคาน หนังสือของผมเขียนเกี่ยวกับผู้แพ้ เกี่ยวกับประชาชนที่หลงทางและวุ่นอยู่กับการค้นหา

Question: พวกเขากำลังค้นหาอะไรคะ

Tabucchi: พวกเขาค้นหาตัวเองผ่านคนอื่น เพราะผมคิดว่านั่นเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการค้นหาตัวเอง ตัวเอกใน “เพลงรัตติกาลในอินเดีย” (Indiano Notturno) ผู้ติดตามแกะรอยเพื่อนผู้หายสาบสูญในอินเดียได้พัวพันอยู่กับการค้นหาแบบนี้ด้วย เช่นเดียวกับสไปโน ตัวละครใน The Edge of the Horizon ผู้พยายามที่จะระบุให้ได้ว่าศพนิรนามเป็นใคร ผมไม่ทราบว่าตัวละครพวกนี้จะหาตัวเองพบหรือไม่ แต่ตราบใดที่มีชีวิตอยู่ พวกเขาก็ไม่มีทางเลือก นอกจากยอมรับในภาพลักษณ์ที่คนอื่น ๆ มอง พวกเขาถูกบังคับให้ดูเงาตัวเองในกระจก และบ่อยครั้งก็สามารถมองเห็นบางเสี้ยวของตัวเองได้

เกษศิริ ยุวหงษ์ แปล / ยูเนสโก 

(อ่านสัมภาษณ์ Antonio Tabucchi ตอน 1 ที่

http://technicallysweet.blogspot.com/2010/10/antonio-tabucchi-nobel-2010.html)

 

Bookvirus' World - Authors Authors! / Italo Calvino

 

ทำไมแม่จึงต้องเอาผมไปเปรียบเทียบกับเด็กเลี้ยงแกะทุกเรื่องราวด้วย เขานั้นเป็นแค่เด็กเลี้ยงแกะ วันหนึ่ง ๆ ขลุกอยู่แต่กับดินกับโคลนเนื้อตัวเหม็นสกปรก ส่วนผมนั้นได้นั่งได้นอนบนโซฟาที่อ่อนนุ่ม ฟังเพลงโอเปอร่าและกำลังจะเข้าเรียนในมหาวิทยาลัย โลกนี้ไม่ยุติธรรมเลย ในเมื่อผมขาดในสิ่งที่เขามี มันทำให้ผมต้องปวดร้าว ผมเริ่มเข้าใจชีวิตมากขึ้น เราสองคนต่างก็เกิดมาอย่างไม่มีอะไรสมบูรณ์ครบถ้วน เราต่างมีสิ่งที่น่าอับอายในชีวิตที่ต้องปกปิดไว้ด้วยชามซุปอย่างขณะนี้ด้วยกันทุกคน

อิตาโล คัลวิโน่ / เจ้าจึงเป็นเด็กเลี้ยงแกะ

เมฟิสโต แปล

My Sassy Book ตอน 40: Fun Home (Alison Bechdel)

My Sassy Book 40: Fun Home (Alison Bechdel)


พ่อรักชาย

ลูกสาว (รักหญิง)

ถ้าใครได้อ่านการ์ตูน (หรือนิยายภาพ) ของ คริส แวร์, ชาร์ลส์ เบิร์นส์, เอเดรียน โตมิเนะ แล้วยังดันทุรังบอกว่าการ์ตูนพวกนี้ด้อยค่ากว่างานวรรณกรรมชั้นดี เป็นต้องขอเถียงตาย อลิสัน เบ็คเดล เธอเขียนอัตชีวประวัติปมรัก-เกลียดพ่อของเธอได้อย่างคมคายสุด ๆ เห็นเลยว่านี่คือหนึ่งในนักเขียนงานวรรณกรรมเพียงไม่กี่คนที่รู้จักไวยากรณ์ของการ์ตูนเป็นอย่างดี ง่ายงามทั้งในการทิ้งช่องว่างระหว่างภาพ การปิด-เผยในบางส่วน และการเปรียบเปรยที่คมคายสะท้อนชีวิตของเธอตั้งแต่เด็กจนโต ที่มองพ่อและแม่ด้วยสายตาต่างไปในแต่ละแบบ ความขัดแย้งของตัวเธอเองและพ่อที่ก้าวเข้าสู่การยอมรับ สำหรับเธอคือการเป็นเลสเบี้ยนโดยไม่ต้องปิดบัง และทางเดินก่อนมาถึงการเป็นนักเขียน ส่วนพ่อผู้เข้มงวดของเธอที่มีทั้งด้านสว่างและด้านมืดของการเป็นนักนิยมหนุ่มวัยกระเตาะ

ที่วิเศษมากคือ อลิสัน เบ็คเดล จับระยะความห่างเหินจับต้องไม่ได้ ความเป็นพ่อแอบตนที่มีภาพพจน์เข้มงวดสมบูรณ์นิยมเข้าหาได้ยากมาเล่าคู่ขนานกับเสี้ยวขณะของความงามที่การต่อติดของลูกสาวกับพ่อเป็นไปได้ จังหวะขณะที่พ่อกับลูกซึ่งแม้จะเห็นตรงกันข้ามแทบทุกเรื่อง ก็ยังสามารถสานติดกันในเรื่องบางเรื่องที่แม่เธอเองยังเข้าไม่ถึง นิสัยบางเรื่องที่รับมา ความสนใจในวรรณกรรมและศิลปะ หรือแม้กระทั่งความรักในเพศเดียวกันที่กลับกลายเป็นตัวที่เชื่อมพ่อกับลูกเข้าหากันได้ในทางอ้อม มุมตลกของชีวิตที่ครั้งหนึ่งสถานะพ่อกับลูกอาจสลับตำแหน่งโดยไม่คาดคิด จนเส้นแบ่งของการโตเป็นผู้ใหญ่กับเด็ก บทบาทของพ่อกับลูกได้พร่าเลือนลง ทำให้สองพ่อลูกเขยิบเข้ามาหากัน แม้เพียงชั่วขณะก็ตามที

เรียกว่าถ้าทำเป็นหนังฮอลลีวู้ดคงเปลี่ยนเป็นหนังฟีลกู้ดคัมมิ่งเอ้าท์ออฟเทอร์ริเบิ้ลเอจ แต่เรื่องนี้ซับซ้อนกว่านั้นแถมเล่นอ้างอิงของเล็กใหญ่ตั้งแต่ ครอบครัวผีอัดดัมส์, อัลแบร์ต กามูส์, เอฟ สก็อตต์ ฟิทซ์เจอร์รัลด์, เจมส์ จอยซ์ ยันจนกระทั่งถกคำว่า perdu ที่ภาษาอังกฤษแทนไม่ได้ด้วยคำว่า Lost งานมหากาพย์ของ มาร์แซล พรูสต์ (In Search of Lost Time) อ่านแล้วชวนให้นึกถึงหนังทดลองของ Su Friedrich (Sink or Swim) ที่มีปมพ่อคล้ายกันอยู่บ้าง โดยเฉพาะการที่ เปิด-ปิดด้วยการที่พ่อเล่นขายันยกตัวลูกสาวกับตำนานไอคารัส และ Sink or Swim เล่นกับเรื่องสอนว่ายน้ำและคำว่าจมหรือว่าย แต่ด้วยความที่เป็นหนังสไตล์ทดลอง ซู ฟรีดริช (ที่เป็นเลสเบี้ยนเหมือนกัน) เล่าให้ติดตามยากกว่า

หมายเหตุ : ชื่อเรื่อง Fun Home ตั้งให้ขัดแย้งกับอาชีพของพ่ออลิสันที่เปิด Funeral Home ดูแลศพ และรายละเอียดของการ์ตูนทั้งเรื่องมาจากข้อมูลและภาพถ่ายของจริง โดยเฉพาะภาพถ่ายจริงของพ่อ ของครอบครัวที่อลิสัน นำมาวาดใหม่เป็นภาพการ์ตูน

My Sassy Book 39: Raymond Carver' s Collected Stories

My Sassy Book 39: Raymond Carver' s Short Stories

ถือเป็นอาชญากรรมกับนักอ่านทีเดียวบ้านเมืองไหนที่ไม่มีแปลงานของ เรย์มอนด์ คาร์เวอร์ กับ อลิซ มันโร

คาร์เวอร์ เขียนประโยคที่เรียบง่ายมากแต่ขณะเดียวกันก็กรีดใจแปลบ มีความสันโดษแบบเศร้าสร้อยในน้ำเสียงของเขาที่เป็นเอกลักษณ์ และมีมิติของความเป็นคนอยู่ในทุกอณู โดยเฉพาะเรื่องอะไรนั่นน่ะที่มีผู้ชายเตียงหักบ้านแตกเปิดขายการาจเซลล์หน้าบ้าน แล้วมีคู่รักคู่หนึ่งมาเลือกซื้อของ เศษซากจากความรักที่ล่มสลายไปแล้วของคนรุ่นก่อน ก่อเกิดปฏิกิริยาของคนซื้อกับคนขายที่ทั้งประหลาด ทั้งสามัญในขณะเดียวกัน แลบแปลบประสิทธิภาพที่มหัศจรรย์พันลึก โมเมนท์ ชนิดที่ว่านักเขียนมืออาชีพคนอื่น ๆ ที่ว่าแน่ ๆ ได้รางวัลโน่นนี่ก็อาจมีหงายท้องตึง

My Sassy Book 38: Jean Christophe Valtat ‘s 03

My Sassy Book 38: Jean Christophe Valtat ‘s 03

เห็นหลังปกเขาอ้างอิงถึง The Catcher in the Rye ก็เพราะมีกรุ่นไอความข้องใจของวัยรุ่นที่มีต่อโลกของผู้ใหญ่ในทำนองคล้ายกัน และการที่น้ำเสียงนั้นพรั่งพรูถล่มทลายใส่คนอ่านแบบไม่ติดเบรกไม่มีวรรคนั้น ยิ่งชวนให้รู้สึกถึงความกราดเกรี้ยวมากขึ้น เรียกได้ว่าถ้า แดนอรัญ แสงทอง ในยุค “เงาสีขาว” หรือก่อนหน้านั้น เกิดอุตริแต่งหนังสือปมร้าววัยรุ่นขึ้นมาก็อาจจะได้อะไรประมาณกัน ไม่น่าเชื่อว่าเล่มแค่บาง ๆ แต่อ่านเหนื่อยน่าดู แต่ก็น่าทึ่งที่ว่าฉากแอ็คชั่นจริง ๆ ที่เล่าก็อยู่ที่เด็กผู้ชายแอบมาดักรอเด็กสาวที่ป้ายรถเมล์ก่อนไปโรงเรียน แต่ว่าการบรรยายนั้นรวมศูนย์ทุกฉากและอย่างของความข้องใจโลกอุปโลกน์ของผู้ใหญ่ที่เกิดหน้านั้น กับเหตุการณ์ที่ผ่านหลังจากนั้นมาอีกนานได้อย่างวิเศษ และแน่นอนว่าคนที่เคยอ่านเรื่องของ แฮรี่ คอลฟีลด์ มาก่อนคงสัมผัสได้เลยว่า ทำไมไอ้เด็กเกรียนคนนี้ถึงได้อยากจะปกป้องและทะนุถนอมเด็กผู้หญิงคนนั้นเป็นนักหนา แม้ว่าแท้ที่จริงเธอเป็นเด็กพิเศษก็ตาม

สังเกตว่าหนังเรื่อง Boy Meets Girl ที่เอ่ยในเรื่อง น่าจะเป็นหนังขาวดำของ Leos Carax ในยุค 80 ที่สะท้อนความสิ้นไร้เรี่ยวแรงของรักวัยละอ่อนได้ดีมาก

My Sassy Book 37: Jeff Lemire’s Essex County

My Sassy Book 37: Jeff Lemire’s Essex County (Tales from The Farm)

ปูมประวัติของคนสามชั่วอายุคนที่เล่าได้อย่างงดงามเหลือหลายในรูปแบบการ์ตูน ตำนานของนักเบสบอลค้างฟ้าที่เลือกจะสลายตัวตนไปเองในเมืองชนบท ปมชีวิตของพี่น้องร่วมสกุล ชีวิตคนที่มีขณะอารมณ์ในหลายบรรทัด โมเมนท์อ้อยอิ่งของความเป็นไปที่ไม่เป็นวีรกรรมหรืออะไรสลักสำคัญกับใคร หรืออย่างไร นอกจากกับตัวเอง สุดท้ายมันก็ล่องเลือนไปเหลือเพียงความทรงจำของใครที่รอวันสลายเป็นอากาศธาตุพร้อมกับตัวคนคนนั้นนั้นแล

หอสมุดบาเบล รวมเรื่องสั้น 8 เรื่องของ บอรเฆส ที่งานมหกรรมหนังสือ 2544

หอสมุดบาเบล bookvirus ฟุ้ง 08 - รวมเรื่องสั้น 8 เรื่องของ บอรเฆส วางขายแล้ว


หอสมุดบาเบล สวนแห่งทางแพร่ง และเรื่องสั้นอื่นๆ

Jorge Luis Borges
สิงห์ สุวรรณกิจ แปล

คำนิยมโดย ธเนศ วงศ์ยานนาวา

“มากกว่าใครๆ ทั้งหมด บอรเฆส ได้พลิกฟื้นภาษาแห่งวรรณกรรมเสียใหม่ จนเป็นผู้เปิดทางให้กับกลุ่มนักเขียนภาษาสเปน-อเมริกันที่พิเศษล้ำรุ่นหนึ่ง” – J. M. Coetzee นักเขียนรางวัลโนเบล 2003

“นับแต่ แซร์บันเตส ผู้ประพันธ์ ดอนกิโฆเต้ เป็นต้นมา ในบรรดานักเขียนที่สร้างงานในภาษาสเปน มีเพียง บอร์เกส เท่านั้นที่เป็นนักเขียนคนสำคัญที่สุด” - มาริโอ บาร์กัส โญซ่า นักเขียนรางวัลโนเบลปี 2010

"ในยุคสมัยของเรานั้นมีนักเขียนผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดอยู่ 2 ท่าน คือ เจมส์ จอยซ์ และ บอรเกส แม้ทั้งสองจะฝากผลงานเอาไว้ก่อนเวลาอันควร หากต่างก็ฝากคุณูปการอย่างใหญ่หลวงต่อวรรณกรรมโลกในศตวรรษที่ 20 อย่างที่ไม่อาจปฏิเสธได้ ความแตกต่างระหว่างทั้งสองนั้นอยู่ที่ จอยซ์ ได้มอบมรดกทางภาษาแก่เรา แต่สำหรับ บอรเกส นั้น สิ่งที่เขามอบให้แก่เรา คือความคิดและจินตนาการ" - อุมแบร์โต เอโก ผู้แต่ง ‘สมัญญาแห่งดอกกุหลาบ’ (The Name of the Rose)



ถ้าไม่มีนักเขียนอย่าง ฆอรเฆ ลูอิส บอรเฆส คงไม่มี Post-Modern

Jorge Luis Borges เปรียบได้ดั่งรากเหง้าอิทธิพลงานเขียนของ Italo Calvino, Umberto Eco, Orhan Pamuk, Julio Cortazar, Alain Robbe-Grillet และคนสำคัญอีกหลาย ๆ คน


หอสมุดบาเบล สวนแห่งทางแพร่ง และเรื่องสั้นอื่นๆ - bookvirus ฟุ้ง 08 รวมเรื่องที่ยังไม่เคยแปลซึ่งเป็นแนวคิดเชิงเขาวงกตวรรณกรรมตามแบบฉบับที่นักอ่านทั่วโลกคุ้นเคย - ซึ่งไม่ใช่เรื่องชุดเดียวกับที่ แดนอรัญ แสงทอง (aka เชน จรัสเวียง) เคยแปลลงใน bookvirus 2 และ เพชฌฆาตข้างถนน

(อย่าลืมอ่านบทสัมภาษณ์ของ บอรเฆส ใน bookvirus เล่ม 2)

หอสมุดบาเบล bookvirus ฟุ้ง 08 ซื้อได้ที่

งานมหกรรมหนังสือ ศูนย์ประชุมสิริกิติต์ ตามบูธเหล่านี้:

ระหว่างบรรทัด W 13
อัลเทอร์เนทีฟไรเตอร์ O 06
บ้านหนังสือ P 37
ไต้ฝุ่น P 15
Freeform E 10
Openbooks K 06
สามัญชน X 03
นาคร

วิมุตติคีตา อานุภาพแห่งอนุสาสนีปาฏิหาริย์ งานใหม่ของ แดนอรัญ แสงทอง

วิมุตติคีตา อานุภาพแห่งอนุสาสนีปาฏิหาริย์ นิยายเล่มใหม่ของ แดนอรัญ แสงทอง จัดจ้าน ดุเดือด โลกุตรศิลป์ของจริง และไม่ได้โม้

มีตาหามีแววไม่ - คำคมจาก วอลแตร์ (Voltaire)

การที่เรามีตาสองข้าง ไม่ได้ช่วยให้สภาพของเราดีขึ้นเลยในชีวิตนี้ เราใช้ตาข้างหนึ่งสำหรับดูสิ่งดี และอีกข้างหนึ่งสำหรับดูสิ่งเลว คนส่วนใหญ่นิสัยเสียชอบหลับตาข้างแรก และคนส่วนน้อยหลับตาข้างที่สอง ด้วยเหตุนี้เอง คนจำนวนมากจึงอยากจะตาบอดทั้งสองข้างให้รู้แล้วรู้รอดไป จะได้ไม่ต้องมองเห็นสิ่งชั่วร้ายทั้งหมดทั้งปวง และบรรดาคนตาเดียวที่ปราศจากตาข้างที่มองเห็นทุกสิ่งทุกอย่างในแง่ร้ายไปหมด คงจะมีความสุขดีกันพิลึก

ปรัชญาวอลแตร์
ดารณี เมืองมา แปล
สำนักพิมพ์ดวงกมล

My Sassy Book ตอน 36: “กระโดดโลดเต้น” ประดุจดาวดวงนั้น Dance Movement Twinkling

ประดุจดาววับวาว

ดุจดาว วัฒนปกรณ์ เธอเป็นทั้งนักแสดง ผู้กำกับ และ นักศิลปะบำบัด ที่รู้จักการใช้ร่างกายให้สัมพันธ์กับจิตใจของเธอมากที่สุดคนหนึ่งที่หาได้น้อยนักในเมืองไทย เธอได้บอกเล่าประสบการณ์การสอนบำบัดปลดล็อคความเครียด ด้วยวิธี Dance Movement Therapy จนทั้งเด็ก ทั้งผู้ป่วย และนักพยาบาลหลงรักเธอเกรียว และถ้าคุณได้อ่านหนังสือเล่มนี้คุณก็จะรู้จักความใส่ใจคนอื่น หรืออาจจะเข้าใจความรักในการแสวงหาความรู้ และอิสระของความเป็นไปได้ในศาสตร์และศิลป์ของการ รู้เต้น รู้ตื่น

บางส่วนจากหนังสือ “กระโดดโลดเต้น” With Dance Movement Psychotherapist ของ ดุจดาว วัฒนปกรณ์, สำนักพิมพ์ มันดา บุ๊คส์

ปรับบุคลิกภาพแบบระยะยาวด้วยการเรียนเต้น

คนเถรตรง ขวานผ่าซาก พูดจามะนาวไม่มีน้ำ เส้นโค้งในรำไทยคงช่วยให้วิธีคิดดูนุ่มนวล ประนีประนอม

คนไม่ค่อยระวังตัวเอง ปล่อยปละ ไม่รักษาระเบียบวินัย ไม่เคารพกฎ การเต้นคลาสสิก เช่น บัลเล่ต์ หรือโขน ก็จะช่วยส่งเสริมให้อยู่ในรูปในรอยขึ้น

คนไม่มีความมั่นใจ ขี้อาย ไม่แน่ใจถึงอัตลักษณ์ของตัวเองน่าจะไปเรียนเต้นอัฟริกัน

คนที่อยากหัดเรื่องมนุษยสัมพันธ์ การปรับตัว อ่อนด้วยเรื่องของชีวิตคู่ และการรับฟังผู้อื่น เรียนการเต้นลีลาศคงช่วยได้เยอะ

คนที่ใช้ชีวิตซ้ำๆ เหมือนกันทุกวัน เป๊ะทุกอย่าง น่าจะลองซัลซ่า เต้นไจฟว์ ไม่ก็แดนซ์คอนเทมเพื่อเพิ่มสีสันและอารมณ์ใหม่ๆ ให้กับชีวิตบ้าง

ชีวิตที่มีสุขภาพดี คือชีวิตที่สมดุล

(จาก “กระโดดโลดเต้น” ของ ดุจดาว วัฒนปกรณ์, สำนักพิมพ์ มันดา บุ๊คส์)

My Sassy Book ตอน 35: อ่านอย่างเจ้าผู้สามัญ - ราชินีนักอ่าน (The Uncommon Reader)

My Sassy Book ตอน 35: อ่านอย่างเจ้าที่สามัญ

- ราชินีนักอ่าน (The Uncommon Reader)

อลัน เบ็นเน็ตต์ แต่ง (Alan Bennett)
รสวรรณ พึ่งสุจริต ถอดความ
สำนักพิมพ์ โฟร์ เล็ตเตอร์ เวิร์ด 4-leter word

ภายในช่วงเวลาประมาณ 3 อาทิตย์ ซื้อหนังสือวรรณกรรม / ชีวประวัติ ภาษาอังกฤษมาไม่ต่ำกว่า 60 เล่ม เหลือเงินกลับบ้านไม่ถึงร้อยบาท เสร็จแล้วกลับมาอ่านเล่มที่ค้างไว้ต่อ คือ “ราชินีนักอ่าน”

“ราชินีนักอ่าน” อ่านคู่กับเล่มเรื่องสั้นซีไรต์ลาว “กู้หน้า กู้หนวด”ที่ตลกดี อย่างที่คนแปล คุณ รสวรรณ พึ่งสุจริต ว่าไว้ คนอ่านหนังสือบางคนชอบอ่านเรื่องเกี่ยวกับคนรักการอ่านหนังสือด้วยกัน ปกติเจอเล่มแนวนี้ทีไรต้องหาอ่านทุกที นี่ว่าไว้ควรจะจดไว้เป็นลิสต์เหมือนกัน เพราะทำไปทำมานิยายแนวนี้ชักจะมีเยอะ และเราคงพอเป็นแนวร่วมกันได้ เพราะเลือกอ่านเองโดยไม่ได้มีปูมหลังการเรียนหรือครอบครัวรักอ่าน ที่หาอ่านหาซื้อก็สุ่มไปเรื่อยเปื่อย ไม่ชอบตามลิสต์ตามโพย แล้วมันสนุกได้รสชาติดีกว่าเชื่อใคร

นิยายเล่มบาง ๆ นี้เป็นเกี่ยวกับพระราชินีอลิซาเบธที่ 2 ของอังกฤษที่ตกหลุมรักในการอ่านหนังสืออย่างไม่คาดฝันมาก่อน ทรงพัฒนาจากการอ่านเบื้องต้น ไปสู่การอ่านหนังสือเล่มยาก ๆ ของ มาร์แซล พรูสต์ (พระองค์มองว่าการจุ่มเค้ก-ขนมมาดเดอแลง-ในน้ำชา-ฉากคลาสสิกในเรื่องนั้นเป็นสิ่งที่น่ารังเกียจมาก) และหนังสือของ คอมป์ตัน เบอร์เน็ตต์ ทรงอ่านซ้ำจึงชอบ (ซื้อดองไว้ชาติที่แล้วยังไม่ถึงคิวอ่านเสียที) แต่ที่สำคัญที่ตัดสินใจซื้อเล่มนี้ เพราะเอ่ยถึง ฌอง เฌเน่ต์ (Jean Genet) นักเขียนเกย์หัวแรงที่เคยทำหนังด้วย (เคยดูหนังเงียบเรื่อง Un Chant d’ Amour โจ่งแจ้งอย่างเหลือเชื่อว่าทำออกมาได้ตั้งแต่สมัยหนังเงียบขาวดำ) แต่ดูเหมือน อลัน เบ็นเน็ตต์ คนแต่งก็น่าจะเป็นเกย์เหมือนกัน เคยดูหนังที่เขาเขียนบทคือเรื่อง Prick Up Your ears ส่วน Madness of King George ไม่ได้ดู แต่เคยซื้อบทหนัง A Private Function (รูปแรงมากเป็นแนวตลกร้ายผสมมาโซคิสม์) กับแผ่นดีวีดี Talking Heads ที่เขาว่าเป็นโมโนล็อกยาว ๆ ของนักแสดงละคร ก็เลยยังไม่ได้ดูเสียที

คือราชินีในเรื่องถูกกีดกันจากการอ่าน อิสระเสรีเพียงอย่างเดียวของพระองค์ที่ทำให้รู้สึกว่าเป็นผู้เป็นคน จนข้าราชบริพารรู้สึกว่าทรงละเลยงานการ มัวแต่ทรงพระอักษร พอถามนายก ถามผู้บริหารประเทศที่เข้าเฝ้าแทบทุกคนไม่รู้จักงานเขียนของนักเขียนระดับตำนานเหล่านี้ สถานะของนักเขียนศิลปินที่น่าเศร้าซึ่งถูกมองข้ามเสมอจากผู้บริหารงานใหญ่

ข้อความในหนังสือที่น่าสนใจมีมากมายตามต่อไปนี้:

เสน่ห์ของการอ่านอยู่ที่ความเป็นกลางของมัน มีบางอย่างที่สูงส่งในเนื้อวรรณกรรม แต่หนังสือไม่ได้สนใจว่าใครอ่านมันอยู่ หรือว่าเราอ่านมันหรือไม่ นักอ่านทุกคนเท่าเทียมกัน รวมทั้งพระองค์ด้วย พระองค์ทรงคิดว่าวรรณกรรมคือเครือจักรภพอังกฤษ แต่งานเขียนคือสาธารณรัฐ......สาธารณรัฐแห่งงานเขียน

หนังสือไม่มีการโอนอ่อนผ่อนตาม นักอ่านทุกคนเท่าเทียมกัน

ตอนที่ยังทรงพระเยาว์ เรื่องที่ทำให้พระองค์ทรงตื่นเต้นมากที่สุดก็คือ คืนวันฉลองชัยชนะของฝ่ายพันธมิตร ตอนนั้นพระองค์และพระขนิษฐาต่างทรงชักชวนกันหนีออกจากประตูพะราชวัง เพื่อไปร่วมฉลองกับฝูงชนโดยที่ไม่มีใครจำได้ เหตุการณ์นั้นมีอะไรบางอย่างที่คล้ายกับการอ่านหนังสือ มันไร้ซึ่งชื่อเสียงเรียงนาม มันถูกแบ่งปัน มันเป็นของร่วมกัน พระองค์ผู้ทรงมีพระชนม์ชีพแยกจากมันมาโดยตลอด กลับพบในตอนนี้ว่าทรงโหยหามันเหลือเกิน ตรงนี้เอง ในหน้าหนังสือพวกนี้ ที่อยู่ระหว่างปกหนังสือเหล่านี้ที่พระองค์สามารถเสด็จท่องไปโดยไม่มีใครจำได้

ความสงสัยและการตั้งคำถามกับพระองค์เองเช่นนี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้น เมื่อใดที่พระองค์ทรงก้าวข้ามจุดนี้ไปได้ นั่นเองจะเป็นจุดสิ้นสุดที่ทำให้เห็นว่าความอยากทรงพระอักษรจะไม่เป็นเรื่องแปลกอีก และหนังสือที่พระองค์ทรงเคยหยิบขึ้นมาทรงพระอักษรอย่างระมัดระวังนั้นก็จะค่อย ๆ กลายเป็นส่วนสำคัญของพระองค์ไปในที่สุด

มีมุขตลกเกี่ยวกับหนังสือที่ราชินียืมห้องสมุดมาอ่านแล้วหมาในวังชอบกัด อย่างหนังสือของ เอียน แม็คอีวาน (Atonement) หรือ เอ เอส ไบแอ็ต (Posession)

และหนังสือที่คนสนิทซึ่งเป็นเกย์แนะนำให้ท่านอ่าน

“ฝ่าพระบาทน่าจะทรงพระอักษรงานเขียนของ คิลเวิร์ท พระพุทธเจ้าข้า” นอร์มัน กราบทูล
“เขาคือใครรึ”
“บาทหลวงในศตวรรษที่สิบเก้าพระพุทธเจ้าข้า เขาอาศัยอยู่บริเวณชายแดนที่ติดกับเวลส์ ชอบเขียนไดอารี่ ทั้งยังชอบเด็กผู้หญิงด้วยพระพุทธเจ้าข้า”
“อ้อ” องค์ราชินีรับสั่ง “อย่างนี้ก็เหมือนกับ ลิววิส แครอล สิ”
“แย่กว่าพระพุทธเจ้าข้า”
“ตายจริง อย่างนั้นเธอช่วยหาไดอารี่พวกนี้มาให้เราอ่านหน่อยได้ไหม”

* (เป็นที่รู้กันว่า ลิววิส แครอล คนแต่ง Alice in Wonderland เป็นคนขี้อาย ชอบสนิทสนมคลุกคลีกับ เด็กผู้หญิง และถ่ายรูปพวกเธอด้วย) *

แล้วในเล่มที่บอกว่าฝ่าพระบาททรงโปรดงานเขียนของชนกลุ่มน้อย เช่นใครบ้าง
วิกรัม เสธ กับ ซาลมัน รัชดี

เซอร์เควิน ข้าราชบริพารคนสำคัญ ทูลแย้งพระองค์ว่า
“การอ่านคือการตีตัวห่างออกจากสังคม คือการทำให้ตนเองไม่มีเวลาว่าง คนเราน่าจะรู้สึกคุ้นเคยกับมัน ถ้างานอดิเรกนั้นมีความเห็นแก่ตัว......น้อยกว่านี้

“วรรณกรรมในความคิดของเรา คือประเทศอันแสนกว้างใหญ่ ที่เราไม่เคยเดินทางไปถึงพรมแดนของมัน”

“การอ่านทำให้คนเรานุ่มนวลขึ้น ในขณะที่การเขียนส่งผลในทางตรงกันข้าม การจะเขียนหนังสือได้นั้น คุณต้องทั้งแกร่งและอดทน”

“ข้าพระพุทธเจ้าเคยได้แต่คิดว่า” นายกรัฐมนตรีทรงกราบทูล “ฝ่าพระบาททรงอยู่เหนือวรรณกรรม”
“เหนือวรรณกรรมรึ” องค์ราชินีตรัส “มีใครอยู่เหนือวรรณกรรมบ้าง ท่านก็อาจจะพูดได้เหมือนกันว่าเราอยู่เหนือมนุษยชาติ แต่อย่างที่เราพูดไว้นั่นล่ะว่า วัตถุประสงค์ของเรามิใช่งานวรรณกรรมเป็นหลัก มันคือการวิเคราะห์และใคร่ครวญว่าท่านนายกรัฐมนตรีทั้งสิบท่านพวกนั้นเป็นอย่างไร”

“..บางครั้งเราคิดว่าตัวเองเป็นเทียนหอม มีหน้าที่ส่งกลิ่นหอมให้กับระบบการปกครอง หรือไม่ก็ระบายอากาศให้กับนโยบายต่าง ๆ ระบอบกษัตริย์ในสมัยนี้ก็เป็นเพียงแค่น้ำหอมปรับอากาศที่ได้รับการรับรองโดยคณะรัฐบาลเท่านั้น”

แต่ประโยคในเล่ม ‘ราชินีนักอ่าน’ ที่โดนสุด ๆ คือ
“เราแน่ใจว่า ท่านรู้ว่า ยากนักที่หนังสือจะก่อให้เกิดการกระทำใด ๆ ขึ้นมา โดยทั่วไปหนังสือแค่ช่วยยืนยันในสิ่งที่ท่านตัดสินใจไปแล้วเท่านั้น ถึงท่านจะไม่รู้ตัวก็ตาม ท่านหันไปหาหนังสือก็เพราะมันเหมือนเป็นสิ่งที่สนับสนุนความตั้งใจของท่านเท่านั้น ถ้าจะพูดกันตามเนื้อผ้า หนังสือคือสิ่งที่ปิดหนังสือด้วยกันเอง”